ឧបសម្ព័ន្ធ
ពាក្យបច្ចេកទេស
Glossary of Technical Terms
វចនានុក្រមនេះចងក្រងឡើងសម្រាប់ជាជំនួយដល់លោកគ្រូអ្នកគ្រូគណិតវិទ្យា អ្នកបកប្រែ អ្នកកែសម្រួល និងអ្នកតាក់តែងសំណួរតាមបែប PISA នៅក្នុងកម្ពុជា។ វចនានុក្រមនេះផ្តល់ជូននូវពាក្យខ្មែរ ពាក្យអង់គ្លេស ការពន្យល់ខ្លីៗ និងស្ថានភាពនៃពាក្យនីមួយៗ។
ចំណាំ៖ ពាក្យខ្លះនៅតែត្រូវការការពិនិត្យសម្រេចចុងក្រោយពីលោកគ្រូ អ្នកគ្រូផ្ទាល់ ដើម្បីធានាបាននូវ ភាពរលូន និងស្របតាមការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងក្នុងថ្នាក់រៀន។
PISA និងរង្វាយតម្លៃ (PISA and Assessment)
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការបកប្រែ | ការពន្យល់ |
|---|---|---|
| PISA | PISA | កម្មវិធីអន្តរជាតិស្ដីពីវាយតម្លៃលទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្ស (Programme for International Student Assessment)។ |
| PISA Mathematics | គណិតវិទ្យា PISA | រង្វាយតម្លៃផ្នែកគណិតវិទ្យារបស់ PISA។ |
| Mathematical literacy | អក្ខរកម្មគណិតវិទ្យា | សមត្ថភាពរបស់បុគ្គលក្នុងការប្រើប្រាស់ គណិតវិទ្យាក្នុងជីវិតពិត។ |
| Mathematical reasoning | ការគិតហេតុផលគណិតវិទ្យា | ការបង្ហាញហេតុផលត្រឹមត្រូវតាមតក្កវិជ្ជា។ |
| Mathematical competence | សមត្ថភាពគណិតវិទ្យា | ជំនាញក្នុងការអនុវត្តគណិតវិទ្យា។ |
| Assessment framework | ក្របខណ្ឌវាយតម្លៃ | ឯកសារគោលដែលកំណត់ពីការប្រឡង PISA។ |
| Target population | ក្រុមគោលដៅ | ក្រុមសិស្សដែលត្រូវវាយតម្លៃ។ |
| 15-year-old students | សិស្សអាយុ ១៥ ឆ្នាំ | អាយុគោលដៅនៃការប្រឡង PISA។ |
| Proficiency level | កម្រិតសមត្ថភាព | កម្រិតនៃការសម្រេចបាននូវលទ្ធផលវាយតម្លៃ។ PISA មាន ៨ កម្រិតផ្លូវការ (កម្រិត ១គ ដល់កម្រិត ៦) ដែលកំណត់ ដោយការវាស់វែងតាមស្ថិតិ។ សៀវភៅនេះ កត់ត្រាកម្រិតគ្រោងទុកសម្រាប់ លំហាត់របស់ខ្លួន ដែលជាការប៉ាន់ស្មាន មិនមែនជាការវាស់វែងទេ។ |
| Item | សំណួរ | លំហាត់នីមួយៗដែលសិស្សត្រូវឆ្លើយ។ (MoEYS ច្រើនប្រើ "សំណួរ" ឬ "សំណួរតេស្ត") |
| Unit | ប្រធានបទ | បណ្តុំនៃអត្ថបទដើម និងសំណួរដែល ទាក់ទងគ្នា។ |
| Stimulus | អត្ថបទដើម | ព័ត៌មាន ឬរូបភាពដែលផ្តល់ឱ្យមុននឹងសួរ។ |
| Linked questions | សំណួរទាក់ទងគ្នា | សំណួរដែលមាននៅក្នុងប្រធានបទ តែមួយ។ |
| Response format | ទម្រង់ចម្លើយ | របៀបដែលសិស្សត្រូវឆ្លើយ។ |
| Selected response | សំណួរពហុជ្រើសរើស | សំណួរដែលឱ្យសិស្សរើសចម្លើយដែល មានស្រាប់។ |
| Complex multiple choice | សំណួរចម្លើយឆ្លាស់ | សំណួរដែលមានការសម្រេចចិត្តច្រើនក្នុងសំណួរតែមួយ ហើយអាចមានពិន្ទុមិនពេញ។ |
| Constructed response | សំណួរសរសេរ | លំហាត់ដែលសិស្សត្រូវសរសេរចម្លើយ ដោយខ្លួនឯង។ |
| Short answer | ចម្លើយខ្លី | ការសរសេរចម្លើយត្រឹមមួយម៉ាត់ ឬ មួយលេខ។ |
| Scoring guide | អត្រាកំណែ | លក្ខខណ្ឌសម្រាប់ផ្តល់ពិន្ទុ។ |
| Full credit | ពិន្ទុពេញ | ទទួលពិន្ទុទាំងអស់សម្រាប់ចម្លើយត្រូវទាំង ស្រុង។ |
| Partial credit | ពិន្ទុខ្លះ / ពិន្ទុមិនពេញ | ពិន្ទុដែលផ្តល់សម្រាប់ចម្លើយត្រូវខ្លះ។ |
| No credit | គ្មានពិន្ទុ | មិនទទួលបានពិន្ទុ។ |
| Answer key | ចម្លើយគំរូ | ចម្លើយដែលត្រឹមត្រូវរំពឹងទុក។ |
| Feedback | មតិកែលម្អ | ការផ្តល់ព័ត៌មានត្រឡប់ទៅសិស្ស។ |
| Formative assessment | រង្វាយតម្លៃតាមដំណាក់ | រង្វាយតម្លៃដែលធ្វើកំឡុងពេលរៀន ដើម្បី កែលម្អការបង្រៀន និងការរៀន មិនមែន ដើម្បីកាត់សេចក្តីទេ។ |
លំនាំគណិតវិទ្យា (Mathematical Processes)
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការបកប្រែ | ការពន្យល់ |
|---|---|---|
| Formulate | ការបម្លែងបញ្ហាជាទម្រង់ គណិតវិទ្យា | ការបម្លែងបញ្ហាជាក់ស្តែងទៅជាម៉ូដែល គណិតវិទ្យា។ |
| Employ | ការអនុវត្ត | ការអនុវត្តរូបមន្ត ឬនីតិវិធីគណិតវិទ្យា។ |
| Interpret | ការបកស្រាយ | ការបកស្រាយលទ្ធផលគណិតវិទ្យាទៅកាន់ជីវិតពិត។ |
| Evaluate | ការវាយតម្លៃ | ការវាយតម្លៃភាពសមហេតុផលនៃ លទ្ធផល។ |
ចំណេះដឹងលើខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា (Mathematical Content)
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការបកប្រែ | ការពន្យល់ |
|---|---|---|
| Quantity | បរិមាណ | |
| Change and relationships | បម្រែបម្រួល និងទំនាក់ទំនង | |
| Space and shape | លំហ និងទ្រង់ទ្រាយ | |
| Uncertainty and data | ភាពមិនច្បាស់លាស់ និង ទិន្នន័យ | |
| Number | ចំនួន | |
| Ratio | ផលធៀប | |
| Percentage | ភាគរយ | |
| Rate | អត្រា | |
| Measurement | រង្វាស់រង្វាល់ | |
| Algebra | ពីជគណិត | |
| Function | អនុគមន៍ | |
| Geometry | ធរណីមាត្រ | |
| Probability | ប្រូបាប | |
| Statistics | ស្ថិតិ | |
| Graph | ក្រាហ្វ | |
| Table | តារាង | |
| Diagram | គំនូរបំព្រួញ | |
| Map | ផែនទី | |
| Infographic | ក្រាហ្វិកព័ត៌មាន | |
| Data representation | ការតាងទិន្នន័យ | |
| Variability | ភាពប្រែប្រួល | |
| Average | មធ្យមភាគ | |
| Sample | គំរូ / វត្ថុសំណាក |
បរិបទ (Contexts)
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការបកប្រែ | ការពន្យល់ |
|---|---|---|
| Personal | បុគ្គល / ផ្ទាល់ខ្លួន | |
| Occupational | មុខរបរ / វិជ្ជាជីវៈ | |
| Societal | សង្គម | |
| Scientific | វិទ្យាសាស្ត្រ | |
| Context | បរិបទ | |
| Real-world situation | ស្ថានភាពជាក់ស្តែង | |
| Authentic context | បរិបទពិតប្រាកដ | |
| Cambodian context | បរិបទកម្ពុជា | |
| Cultural fairness | សមធម៌វប្បធម៌ | ភាពយុត្តិធម៌សម្រាប់គ្រប់វប្បធម៌។ |
| Accessibility | ភាពងាយស្រួលចូលប្រើ | ភាពងាយយល់ និងងាយឆ្លើយសម្រាប់ សិស្ស។ |
| Equity | សមធម៌ | ភាពយុត្តិធម៌សម្រាប់សិស្សគ្រប់រូប។ |