សន្លឹកកិច្ចការសម្រាប់ថ្នាក់ទី ៩
៣. សន្លឹកកិច្ចការសម្រាប់ថ្នាក់ទី ៩
សន្លឹកកិច្ចការនេះផ្តោតលើមធ្យមភាគ កម្ពស់ប៉មទឹក និងប្រព័ន្ធសមីការ។ សូមពិនិត្យទាំងការគណនា និងការបកស្រាយលទ្ធផលក្នុងបរិបទ ព្រមទាំងការបញ្ជាក់ហេតុផលរបស់សិស្ស។
លំហាត់ទាំងនេះភ្ជាប់ទៅនឹងសមាមាត្រ មធ្យមស្ថិតិ ប្រព័ន្ធសមីការដឺក្រេទី ១ មានពីរអញ្ញាត និង ត្រីកោណដូចគ្នា (មេរៀនទី ២ ទី ៧ ទី ១១ និងទី ១៦)។
៣.១ លំហាត់សង្ខេប ថ្នាក់ទី ៩៖ ទឹកភ្លៀងប្រចាំខែ
| ប្រធានបទ | G9-EX-01: ទឹកភ្លៀងប្រចាំខែ |
|---|---|
| ថ្នាក់ | ថ្នាក់ទី ៩ |
សំណួរទី ១[១ ពិន្ទុ]
តើខែណាមួយដែលមានទឹកភ្លៀងច្រើនជាងគេ?
ចម្លើយ៖ .........................
សំណួរទី ២[២ ពិន្ទុ]
ចូរគណនាបរិមាណទឹកភ្លៀងជាមធ្យមក្នុងមួយខែ សម្រាប់រយៈពេល ៦ ខែនេះ។ ចូរបង្ហាញវិធីគណនា។
ចម្លើយ និងការពន្យល់៖
សំណួរទី ៣[៣ ពិន្ទុ]
កសិករម្នាក់អាននូវលទ្ធផលនេះ រួចនិយាយថា៖
«ដោយផ្អែកលើមធ្យមភាគដែលបានគណនាខាងលើ ដូច្នេះខែនីមួយៗមានទឹកគ្រប់គ្រាន់ស្មើៗគ្នាសម្រាប់ដំណាំរបស់ខ្ញុំ។»
តើការសន្និដ្ឋាននេះត្រឹមត្រូវឬទេ? ចូរប្រើទិន្នន័យក្នុងតារាងដើម្បីពន្យល់។
ចម្លើយ និងការពន្យល់៖
ផ្នែកសម្រាប់តែគ្រូប៉ុណ្ណោះ
ដំណោះស្រាយ និងអត្រាកំណែ
ពិន្ទុសរុប៖ ៦ ពិន្ទុ។ យកកម្រិតពិន្ទុខ្ពស់បំផុតដែលចម្លើយបំពេញបាន។ ទទួលយកវិធីសមមូលដែលត្រឹម ត្រូវ។
សំណួរទី ១
ចម្លើយ៖ ខែកញ្ញា (\(320\) ម.ម)។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ ខែកញ្ញា ឬកញ្ញា។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេង រួមទាំងលេខ ៣២០ តែឯង ដែលមិនឆ្លើយថាខែណា។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។ កត់ត្រាដាច់ពីចម្លើយខុស។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងទិន្នន័យ |
| លទ្ធផលសិក្សា | អាន និងប្រៀបធៀបតម្លៃក្នុងតារាង ដើម្បីរកខែដែលមានទឹកភ្លៀង ច្រើនជាងគេ។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការអនុវត្តគណិតវិទ្យា |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយខ្លី |
| កម្រិតពុទ្ធិ | យល់ |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ១គ៖ ជំហាន ឬប្រមាណវិធីតែមួយ តាមការណែនាំច្បាស់លាស់ |
សំណួរទី ២
ចម្លើយ៖ \(195\) ម.ម។
ផលបូក៖ \(120+150+160+180+320+240 = 1{,}170\)។ មធ្យមភាគ៖ \(1{,}170 \div 6 = 195\) ម.ម។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ \(195\) ម.ម និងវិធីរកមធ្យមភាគត្រឹមត្រូវ ដូចជា \((120+150+160+180+320+240)\div6\)។ ទទួលយកវិធីសមមូល ដូចជាការបូកគម្លាតពីតម្លៃគោល។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ វិធីរកមធ្យមភាគត្រឹមត្រូវតែមានកំហុសនព្វន្ធ ឬផលបូក \(1{,}170\) ត្រឹមត្រូវ តែចែកខុស ឬឆ្លើយ \(195\) ដោយគ្មានប្រមាណវិធី។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀតដែលមិនបំពេញលក្ខខណ្ឌខាងលើ។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងទិន្នន័យ |
| លទ្ធផលសិក្សា | បូកបរិមាណទឹកភ្លៀងប្រចាំខែ ហើយចែកនឹងចំនួនខែ ដើម្បីរកមធ្យមភាគ។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការអនុវត្តគណិតវិទ្យា |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | អនុវត្ត |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ២៖ ស្រង់ទិន្នន័យពីតារាង ឬក្រាហ្វិក ហើយបកស្រាយតាមន័យត្រង់ |
សំណួរទី ៣
ចម្លើយ៖ មិនត្រឹមត្រូវទេ។ មធ្យមភាគលាក់បាំងភាពខុសគ្នារវាងខែនីមួយៗ។ ខែឧសភាមានត្រឹម \(120\) ម.ម ខណៈខែកញ្ញាមានដល់ \(320\) ម.ម គឺជាងពីរដងកន្លះ។ តារាងមិនបញ្ជាក់តម្រូវការទឹករបស់ដំណាំទេ ដូច្នេះមិនអាចសន្និដ្ឋានថាខែណាមួយពិតជាខ្វះទឹក ឬថាគ្រប់ខែគ្រប់គ្រាន់បានឡើយ។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (៣ ពិន្ទុ)៖ បដិសេធសេចក្តីសន្និដ្ឋាន ដោយយោងលេខប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងខែ ដូចជា ឧសភា \(120\) ម.ម និងកញ្ញា \(320\) ម.ម។ មធ្យមភាគមិនមានន័យថាខែនីមួយៗមានទឹកភ្លៀងស្មើគ្នាទេ។
- ពិន្ទុមិនពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ បដិសេធ និងពន្យល់ថាទឹកភ្លៀងតាមខែប្រែប្រួល ហើយមធ្យមភាគលាក់បាំងភាពខុសគ្នា តែមិនយោងលេខ។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ បដិសេធដោយហេតុផលត្រឹមត្រូវថាមធ្យមភាគតែឯងមិនអាចបញ្ជាក់ភាព គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដំណាំ តែមិនពិភាក្សាភាពខុសគ្នារវាងខែ។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀត រួមទាំងការអះអាងថាមធ្យមភាគ ១៩៥ ខុស ការយល់ស្របនឹង សេចក្តីសន្និដ្ឋាន ឬការបដិសេធដោយគ្មានហេតុផល។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។ កត់ត្រាដាច់ពីចម្លើយខុស។
ចំណាំសម្រាប់គ្រូ៖ នេះជាសំណួរការគិតហេតុផល ហើយជាគំនិតស្នូលមួយនៃស្ថិតិ៖ មធ្យមភាគមួយមិនប្រាប់ពីការរាយប៉ាយទេ។ សំណួរបែបនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា «ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងទិន្នន័យ» ក្នុងបរិបទវិទ្យាសាស្ត្រ។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | ភាពមិនច្បាស់លាស់ និងទិន្នន័យ |
| លទ្ធផលសិក្សា | ប្រើភាពខុសគ្នានៃទឹកភ្លៀងប្រចាំខែ ដើម្បីពន្យល់ដែនកំណត់នៃការសន្និ ដ្ឋានតាមមធ្យមភាគ។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការបកស្រាយ និងវាយតម្លៃ |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | វិភាគ |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៣៖ បង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយដែលមានការសម្រេចចិត្តជាបន្តបន្ទាប់ |
៣.២ កម្ពស់ប៉មទឹក
| ប្រធានបទ | កម្ពស់ប៉មទឹក |
|---|---|
| ថ្នាក់ | ថ្នាក់ទី ៩ |
សំណួរទី ១[២ ពិន្ទុ]
ដោយប្រើគោលការណ៍ត្រីកោណដូចគ្នា ចូរគណនាកម្ពស់របស់ប៉មទឹកតាមទិន្នន័យខាងលើ។ ចូរបង្ហាញវិធីគណនារបស់អ្នក។
ចម្លើយ៖ ......................... ម៉ែត្រ
សំណួរទី ២[១ ពិន្ទុ]
ក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌខាងក្រោម តើមួយណាធានាថាមុំពន្លឺព្រះអាទិត្យលើវត្ថុទាំងពីរដូចគ្នា សម្រាប់ វិធីវាស់នេះ?
សំណួរទី ៣[៣ ពិន្ទុ]
ដោយផ្អែកលើលទ្ធផលគណនារបស់អ្នកនៅសំណួរទី ១ តើលទ្ធផលនោះគាំទ្រសេចក្តីប្រកាសរបស់ សាលាឃុំថា ប៉មទឹកមានកម្ពស់ \(15\) ម៉ែត្រ ដែរឬទេ? ចូរពន្យល់ហេតុផលរបស់អ្នក។
ចម្លើយ និងការពន្យល់៖
ផ្នែកសម្រាប់តែគ្រូប៉ុណ្ណោះ
ដំណោះស្រាយ និងអត្រាកំណែ
ពិន្ទុសរុប៖ ៦ ពិន្ទុ។ យកកម្រិតពិន្ទុខ្ពស់បំផុតដែលចម្លើយបំពេញបាន។ ទទួលយកវិធីផ្សេងដែលត្រឹមត្រូវ និងមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ដូចគ្នា។
សំណួរទី ១
ចម្លើយ៖ ចម្លើយត្រឹមត្រូវគឺ \(14{.}4\) ម៉ែត្រ។
ដោយសារត្រីកោណទាំងពីរដូចគ្នា (មុំចេញពីព្រះអាទិត្យដូចគ្នា) សមាមាត្រកម្ពស់នឹងស្រមោលនៃទាំង ពីរ ត្រូវតែស្មើគ្នា៖
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ \(14.4\) ម៉ែត្រ និងវិធីសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ ដូចជា \(h/18=1.6/2\)។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ វិធីសមាមាត្រត្រឹមត្រូវតែគណនាខុស ឬ ឆ្លើយ \(14.4\) ម៉ែត្រ ដោយគ្មានប្រមាណវិធី។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀតដែលមិនបំពេញលក្ខខណ្ឌខាងលើ។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | លំហ និងរូបរាង |
| លទ្ធផលសិក្សា | ប្រើត្រីកោណដូចគ្នា ដើម្បីបង្កើតសមាមាត្រ និងគណនាកម្ពស់វត្ថុតាមប្រវែង ស្រមោល។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការអនុវត្តគណិតវិទ្យា |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | អនុវត្ត |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៣៖ បង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយដែលមានការសម្រេចចិត្តជាបន្តបន្ទាប់ |
សំណួរទី ២
ចម្លើយ៖ ចម្លើយត្រឹមត្រូវគឺ ខ. ស្រមោលទាំងពីរត្រូវបានវាស់ក្នុងពេលតែមួយ។ ដោយផ្អែក លើមុំពន្លឺ ព្រះអាទិត្យ ដូចគ្នាសម្រាប់វត្ថុទាំងពីរ។ សម្រាប់វត្ថុនៅទីតាំងក្បែរគ្នា ការវាស់ក្នុងពេលតែមួយធានាថា មុំពន្លឺព្រះអាទិត្យដូចគ្នា។ ការវាស់នៅថ្ងៃតែមួយ តែពេលខុសគ្នា មិនធានាលក្ខខណ្ឌនេះទេ។
ខ្សែវាស់តែមួយ ឬស្រមោលស្មើគ្នាមិនមែនជាលក្ខខណ្ឌកំណត់មុំនោះឡើយ។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ ខ. វាស់ស្រមោលទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយ។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀតដែលមិនបំពេញលក្ខខណ្ឌខាងលើ។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។
សំណួរពហុជ្រើសរើសមានតែពិន្ទុពេញ ឬគ្មានពិន្ទុ ព្រោះសិស្សធ្វើការសម្រេចចិត្តតែម្តង។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | លំហ និងរូបរាង |
| លទ្ធផលសិក្សា | សម្គាល់លក្ខខណ្ឌនៃការវាស់ស្រមោល ដែលធានាមុំពន្លឺដូចគ្នាសម្រាប់ប្រើត្រីកោណដូចគ្នា។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការបម្លែងបញ្ហា |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ពហុជ្រើសរើស |
| កម្រិតពុទ្ធិ | វិភាគ |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៤៖ ធ្វើការជាមួយគំរូច្បាស់លាស់ ហើយសាងសង់ការពន្យល់ និង អំណះអំណាង |
សំណួរទី ៣
ចម្លើយ៖ គ្មានចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយទេ។ សិស្សអាចនិយាយថាភស្តុតាងគាំទ្រសមហេតុផល ឬថាមិន ទាន់គ្រប់គ្រាន់ទាំងស្រុង ដរាបណាការពន្យល់ផ្អែកលើគំនិតត្រឹមត្រូវ។ លទ្ធផល \(14.4\) ម៉ែត្រខុសពី \(15\) ម៉ែត្រ \(0.6\) ម៉ែត្រ។ ប៉ុន្តែស្រមោលត្រូវបានបង្គត់ដល់ម៉ែត្រជិតបំផុត ដូច្នេះលេខទាំងនេះមិនមែនជាការវាស់ពិតប្រាកដទេ។ ឧទាហរណ៍ បើស្រមោលសិស្សពិតជាវែង \(1.92\) ម៉ែត្រ ដែលបង្គត់បាន \(2\) ម៉ែត្រ និងស្រមោលប៉មវែង \(18\) ម៉ែត្រ នោះកម្ពស់ប៉មគឺ \(18\times1.6\div1.92=15\) ម៉ែត្រ។ ដូច្នេះកម្ពស់ប្រកាសអាចស្របនឹងទិន្នន័យ ប៉ុន្តែត្រូវការវាស់ឱ្យម៉ត់ចត់ជាងនេះ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់កម្ពស់។
នេះជាសំណួរការផ្តល់ហេតុផលតាមបែបគណិតវិទ្យា។ សិស្សដែលឆ្លើយបានពេញលេញ មិនគួរគ្រាន់ តែប្រៀបធៀបលេខពីរដោយផ្ទាល់ (\(14{.}4 \neq 15\)) ទេ គឺត្រូវពិចារណាថាការវាស់វែងជាក់ស្តែង តែងតែមានកម្រិត ភាពជាក់លាក់។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (៣ ពិន្ទុ)៖ ប្រៀបធៀប \(14.4\) និង \(15\) ម៉ែត្រ ហើយពន្យល់ថាការបង្គត់ស្រមោលដល់ម៉ែត្រ ឬភាពមិនច្បាស់នៃគែមស្រមោលធ្វើឱ្យលទ្ធផលមិនជាក់លាក់។ ដូច្នេះ \(15\) ម៉ែត្រអាចស្របនឹងទិន្នន័យ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដ។ ទទួលយកទាំង «សមហេតុផល» និង «ត្រូវវាស់ឱ្យម៉ត់ចត់ជាង នេះ» បើហេតុផលដូចគ្នា។
- ពិន្ទុមិនពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ ប្រៀបធៀប \(14.4\) និង \(15\) ត្រឹមត្រូវ ដោយមិនអះអាងភាពប្រាកដ តែមិនពន្យល់ មូលហេតុនៃភាពមិនជាក់លាក់ ឬពន្យល់ភាពមិនជាក់លាក់ត្រឹមត្រូវដោយប្រើលទ្ធផលខុសពីសំណួរទី ១ ដែលមកពីកំហុសនព្វន្ធតែមួយ។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ សម្គាល់ការបង្គត់ ឬការវាស់មិនជាក់លាក់ដោយហេតុផលត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែមិន ភ្ជាប់ទៅលទ្ធផលគណនា និងកម្ពស់ប្រកាស។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀត រួមទាំងថា «ត្រឹមត្រូវប្រាកដ ព្រោះជិតគ្នា» ឬ «ខុសប្រាកដ ព្រោះលេខមិនស្មើគ្នា»។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | លំហ និងរូបរាង |
| លទ្ធផលសិក្សា | ប្រៀបធៀបកម្ពស់គណនានឹងកម្ពស់ប្រកាស ហើយវាយតម្លៃភាពស្របគ្នា ដោយគិតពីការបង្គត់រង្វាស់។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការបកស្រាយ និងវាយតម្លៃ |
| បរិបទ PISA | វិទ្យាសាស្ត្រ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | វិភាគ |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៥៖ បង្កើតគំរូសម្រាប់ស្ថានភាពស្មុគស្មាញ ដោយកំណត់ការសន្មត់ |
កំហុសយល់ច្រឡំញឹកញាប់
- សំណួរទី ១៖ កំហុសទូទៅបំផុតគឺការដាក់សមាមាត្របញ្ច្រាស \(h/18 = 2/1{.}6\) ជំនួសឱ្យ \(h/18 = 1{.}6/2\) ដែលឱ្យលទ្ធផល \(22{.}5\) ម៉ែត្រ។ លេខនេះគ្រោះថ្នាក់ជាងគេ ព្រោះវាមើលទៅសមហេតុផលសម្រាប់ប៉មទឹកមួយ ដូច្នេះសិស្សមិនអាចដឹងថាខ្លួនខុស ដោយគ្រាន់តែមើលចម្លើយចុងក្រោយបានទេ។ សិស្សខ្លះទៀតបូក ឬដកលេខទាំងបីដោយផ្ទាល់ ដោយមិនប្រើសមាមាត្រទាល់តែសោះ ដូចជា \(18 - 2 + 1{.}6 = 17{.}6\)។ ការផ្គូផ្គង «កម្ពស់ទល់នឹងស្រមោលនៃវត្ថុតែមួយ» គឺជាចំណុចដែលត្រូវពិនិត្យមុនគេ នៅពេលដំណោះស្រាយរបស់សិស្សខុស។
- សំណួរទី ២៖ ចម្លើយខុសដែលជួបច្រើនជាងគេគឺ ក។ សិស្សដឹងថាពេលវេលាពាក់ព័ន្ធ តែគិតថា «ថ្ងៃ តែមួយ» គ្រប់គ្រាន់ហើយ ដោយមិនទាន់យល់ថាមុំពន្លឺព្រះអាទិត្យប្រែប្រួលពេញមួយថ្ងៃ។ នេះជាការយល់ដឹងពាក់កណ្តាល មិនមែនជាការមិនដឹងអ្វីសោះទេ ដូច្នេះការសន្ទនាបន្តមានតម្លៃជាងការកែចម្លើយភ្លាម។ ចម្លើយ គ ច្រឡំលក្ខខណ្ឌនៃភាពម៉ត់ចត់ក្នុងការវាស់ ជាមួយលក្ខខណ្ឌគណិតវិទ្យា។ ចម្លើយ ឃ ច្រឡំត្រីកោណដូចគ្នា ជាមួយត្រីកោណស្មើគ្នា ព្រោះចំណុចនៃវិធីនេះគឺថាស្រមោលទាំងពីរខុសគ្នា តែសមាមាត្ររបស់វាដូចគ្នា។
- សំណួរទី ៣ (ការទុកចិត្តលើភាពពិតប្រាកដ)៖ កំហុសស្នូលនៃសំណួរនេះ គឺការគិតថាការគណនាគណិតវិទ្យាតែងតែផ្តល់ចម្លើយពិតប្រាកដ។ សិស្សដែលមិនធ្លាប់ជួបគំនិត «កំហុសវាស់វែង» នឹងឆ្លើយភ្លាមថា «ខុសទាំងស្រុង» ព្រោះ \(14{.}4 \neq 15\) ដោយមិនបានគិតថាស្រមោលដែលវាស់បានត្រឹមខ្ទង់ម៉ែត្រ មិនអាចឱ្យចម្លើយជាក់លាក់ដល់ខ្ទង់ដប់ភាគមួយម៉ែត្របានឡើយ។
៣.៣ ការស្វែងរកតម្លៃស្រូវនីមួយៗ ពីកំណត់ត្រាដឹកជញ្ជូនចម្រុះ
| ប្រធានបទ | U031: ការស្វែងរកតម្លៃស្រូវនីមួយៗ ពីកំណត់ត្រាដឹកជញ្ជូនចម្រុះ |
|---|---|
| ថ្នាក់ | ថ្នាក់ទី ៩ |
សំណួរទី ១[២ ពិន្ទុ]
ឧបមាថា \(x\) ជាតម្លៃក្នុងមួយគីឡូក្រាមរបស់ស្រូវប្រភេទ ក (ជារៀល) និង \(y\) ជាតម្លៃក្នុងមួយគីឡូក្រាមរបស់ស្រូវប្រភេទ ខ (ជារៀល)។
ចូរសរសេរសមីការពីរ ដែលតំណាងឱ្យកំណត់ត្រាដឹកជញ្ជូនទាំងពីរខាងលើ។
ការដឹកជញ្ជូនទី ១៖ ......................... \(x\) \(+\) ......................... \(y\) \(=\) .........................
ការដឹកជញ្ជូនទី ២៖ ......................... \(x\) \(+\) ......................... \(y\) \(=\) .........................
សំណួរទី ២[២ ពិន្ទុ]
ចូរដោះស្រាយប្រព័ន្ធសមីការខាងលើ ដើម្បីរកតម្លៃក្នុងមួយគីឡូក្រាមរបស់ស្រូវប្រភេទនីមួយៗ។ ចូរបង្ហាញវិធីដោះស្រាយ។
តម្លៃស្រូវប្រភេទ ក (\(x\))៖ ......................... រៀល/គីឡូក្រាម
តម្លៃស្រូវប្រភេទ ខ (\(y\))៖ ......................... រៀល/គីឡូក្រាម
សំណួរទី ៣[៤ ពិន្ទុ]
សមាជិកម្នាក់នៃសហករណ៍ជំទាស់ថា៖
«តម្លៃស្រូវប្រភេទ ក ដែលបានគណនា មិនអាចត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះវាខ្ពស់ជាងតម្លៃដែលសហករណ៍ធ្លាប់កត់ត្រាពីមុនមក។»
(ក) (១ ពិន្ទុ) ដោយប្រើតម្លៃដែលអ្នកបានគណនា ចូរផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើសមីការទាំងពីរខាងលើពិតជាត្រឹមត្រូវដែរឬទេ។
(ខ) (១ ពិន្ទុ) ឧបមាថា ការដឹកជញ្ជូនទី ១ តាមពិតជាទម្ងន់ស្រូវប្រភេទ ក ចំនួន \(220\) គីឡូក្រាម (មិនមែន \(200\) គីឡូក្រាមទេ) ដោយលេខផ្សេងទៀតដដែល។ ចូរដោះស្រាយប្រព័ន្ធសមីការឡើងវិញ ដោយប្រើទម្ងន់ថ្មីនេះ។
(គ) (២ ពិន្ទុ) ដោយផ្អែកលើលទ្ធផលទាំងពីរ (ក) និង (ខ) តើអ្នកគិតថា ការជំទាស់របស់សមាជិកនោះមានហេតុផលដែរឬទេ? ចូរពន្យល់។
ចម្លើយ និងការពន្យល់៖
ផ្នែកសម្រាប់តែគ្រូប៉ុណ្ណោះ
ដំណោះស្រាយ និងអត្រាកំណែ
ពិន្ទុសរុប៖ ៨ ពិន្ទុ។ សំណួរទី ១ និងទី ២ យកកម្រិតពិន្ទុខ្ពស់បំផុតដែលចម្លើយបំពេញបាន។ សំណួរទី ៣ បូកពិន្ទុតាមផ្នែក។ ទទួលយកវិធីផ្សេងដែលត្រឹមត្រូវ និងមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ដូចគ្នា។
ចំណាំ៖ បញ្ជីចម្លើយខាងក្រោមមិនមែនជាបញ្ជីពេញលេញនៃចម្លើយដែលអាចទទួលយកបានទេ។ ប្រសិនបើសិស្សឆ្លើយតាមរបៀបផ្សេង តែហេតុផលត្រឹមត្រូវ គ្រូត្រូវផ្តល់ពិន្ទុដែរ។ (មើលឧបសម្ព័ន្ធ ក — ចម្លើយ និងអត្រាកំណែ)
សំណួរទី ១
ចម្លើយ៖
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ \(200x + 100y = 580{,}000\) និង \(150x + 250y = 750{,}000\) (ឬទម្រង់សមមូល ជាមួយអថេរកំណត់ច្បាស់លាស់)។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ សមីការមួយក្នុងចំណោមពីរត្រឹមត្រូវ។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ សមីការទាំងពីរខុស ដូចជាបញ្ច្រាសអថេរ ឬយកតម្លៃសរុបទៅជាមួយអថេរខុស។
- គ្មានចម្លើយ៖ ទុកទទេ។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | បម្រែបម្រួល និងទំនាក់ទំនង |
| លទ្ធផលសិក្សា | អានទម្ងន់ និងតម្លៃសរុបពីតារាង ហើយបង្កើតប្រព័ន្ធសមីការដឺក្រេទីមួយមានពីរអញ្ញាត។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការបម្លែងបញ្ហា |
| បរិបទ PISA | មុខរបរ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយខ្លី |
| កម្រិតពុទ្ធិ | អនុវត្ត |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៤៖ ធ្វើការជាមួយគំរូច្បាស់លាស់ ហើយសាងសង់ការពន្យល់ និង អំណះអំណាង |
សំណួរទី ២
ចម្លើយ៖ ដោះស្រាយដោយវិធីជំនួស ឬលុបបំបាត់៖ ចែកសមីការទី ១ នឹង \(100\) ទទួលបាន \(2x + y = 5{,}800\) ដូច្នេះ \(y = 5{,}800 - 2x\)។ ជំនួសក្នុងសមីការទី ២៖
ដូច្នេះ ស្រូវប្រភេទ ក = \(2{,}000\) រៀល/គីឡូក្រាម និង ស្រូវប្រភេទ ខ = \(1{,}800\) រៀល/គីឡូក្រាម។
អត្រាកំណែ៖
- ពិន្ទុពេញ (២ ពិន្ទុ)៖ \(x=2{,}000\) និង \(y=1{,}800\) រៀល/គីឡូក្រាម ព្រមទាំងវិធីដោះស្រាយត្រឹមត្រូវ។
- ពិន្ទុមិនពេញ (១ ពិន្ទុ)៖ តម្លៃទាំងពីរត្រឹមត្រូវតែគ្មានវិធីធ្វើ; ឬតម្លៃមួយត្រឹមត្រូវ; ឬវិធីលុបបំបាត់/ជំនួសត្រឹមត្រូវ តែមានកំហុសនព្វន្ធតែមួយ ដែលអាចបន្តប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទាំងពីរ។
- គ្មានពិន្ទុ (០ ពិន្ទុ)៖ ចម្លើយផ្សេងទៀតដែលមិនបំពេញលក្ខខណ្ឌខាងលើ។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។ កត់ត្រាដាច់ពីចម្លើយខុស។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | បម្រែបម្រួល និងទំនាក់ទំនង |
| លទ្ធផលសិក្សា | ដោះស្រាយប្រព័ន្ធសមីការដឺក្រេទីមួយមានពីរអញ្ញាត ដើម្បីរកតម្លៃស្រូវក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការអនុវត្តគណិតវិទ្យា |
| បរិបទ PISA | មុខរបរ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | អនុវត្ត |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៤៖ ធ្វើការជាមួយគំរូច្បាស់លាស់ ហើយសាងសង់ការពន្យល់ និង អំណះអំណាង |
សំណួរទី ៣
ចម្លើយ៖ (ក) ការផ្ទៀងផ្ទាត់៖
ដូច្នេះសមីការទាំងពីរផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រឹមត្រូវ — លទ្ធផលនេះមិនមែនកំហុសគណនាទេ។ តម្លៃខ្ពស់ជាងពីមុនតែឯងមិនបញ្ជាក់ថាទិន្នន័យខុសទេ។ គួរពិនិត្យទាំងកំណត់ត្រា និងការសន្មត់ថាតម្លៃក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៅថេរ។
(ខ) ដោះស្រាយឡើងវិញដោយប្រើ \(220\) គីឡូក្រាម៖
(គ) ការវាយតម្លៃ៖ ការជំទាស់របស់សមាជិកនោះគួរឱ្យពិចារណា ប៉ុន្តែមិនមែនជាការបញ្ជាក់ថាការគណនាខុសនោះទេ។ ការគណនាដើមគឺត្រឹមត្រូវទាំងស្រុងចំពោះទិន្នន័យដែលបានផ្តល់ (មើលចម្លើយ ក)។ ប៉ុន្តែផ្នែក (ខ) បង្ហាញថា ការកែទម្ងន់សន្មតពី \(200\) ទៅ \(220\) គីឡូក្រាម ធ្វើឱ្យតម្លៃទាំងពីរផ្លាស់ប្តូរខ្លាំង — មិនមែនតែតម្លៃស្រូវប្រភេទ ក ដែលហាក់ដូចជា «ខ្ពស់ពេក» ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតម្លៃស្រូវប្រភេទ ខ ក៏ផ្លាស់ប្តូរដែរ (ពី \(1{,}800\) ទៅ \(1{,}950\))។ ដូច្នេះ បើសមាជិកនោះសង្ស័យថាតម្លៃខុស សំណួរដែលត្រូវសួរគឺត្រូវពិនិត្យទម្ងន់ តម្លៃសរុប និងការសន្មត់អំពីតម្លៃឡើងវិញ មិនមែនប្តូរវិធីគណនាទេ ព្រោះប្រព័ន្ធសមីការមួយ ដោះស្រាយត្រឹមត្រូវពីទិន្នន័យខុស នៅតែផ្តល់ចម្លើយខុសដដែល។
នេះជាឧទាហរណ៍ស្នូលនៃការវាយតម្លៃលទ្ធផលគណិតវិទ្យា៖ លទ្ធផលអាចត្រឹមត្រូវតាមគណិតវិទ្យា (ស្របនឹងសមីការ) ប៉ុន្តែនៅតែសមនឹងសួរថា តើទិន្នន័យដើមខ្លួនឯងគួរឱ្យទុកចិត្តដែរឬទេ។ ចំណុចនេះខុសពីការគណនាឡើងវិញធម្មតា ព្រោះទាមទារឱ្យសិស្សសន្និដ្ឋានជាពាក្យសម្តី មិនមែនត្រឹមតែផ្តល់លេខថ្មីប៉ុណ្ណោះទេ។
អត្រាកំណែ៖
ពិន្ទុសំណួរទី ៣៖ បូកពិន្ទុផ្នែក (ក) និង (ខ) មួយពិន្ទុក្នុងមួយផ្នែក ជាមួយផ្នែក (គ) រហូតដល់ពីរពិន្ទុ។ សរុបអតិបរមា \(4\) ពិន្ទុ។ ការគណនាត្រឹមត្រូវនៅ (ក)/(ខ) ទទួលពិន្ទុរបស់វា ទោះមិនឆ្លើយ (គ) ក៏ដោយ។
- ផ្នែក (ក)៖ ១ ពិន្ទុ បង្ហាញការជំនួសតម្លៃដើមក្នុងសមីការទាំងពីរបាន \(580{,}000\) និង \(750{,}000\) ត្រឹមត្រូវ។ បើមិនបំពេញ ផ្តល់ \(0\) ពិន្ទុសម្រាប់ផ្នែកនេះ។
- ផ្នែក (ខ)៖ ១ ពិន្ទុ រកបាន \(x=1{,}750\) និង \(y=1{,}950\) តាមប្រព័ន្ធថ្មី។ បើមិនបានតម្លៃទាំងពីរត្រឹមត្រូវ ផ្តល់ \(0\) ពិន្ទុសម្រាប់ផ្នែកនេះ។
- ផ្នែក (គ)៖ ២ ពិន្ទុ ពន្យល់ថាលទ្ធផលដើមស្របនឹងទិន្នន័យដើម ហើយតម្លៃខ្ពស់ជាងពីមុនតែឯងមិនបញ្ជាក់ថាគណនាខុសទេ។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់ក្នុងឧទាហរណ៍ធ្វើឱ្យតម្លៃទាំងពីរប្តូរ ដូច្នេះគួរពិនិត្យកំណត់ត្រា និងការសន្មត់ថាតម្លៃថេរឡើងវិញ។ ទទួលយកការពន្យល់មានន័យសមមូល ទោះផ្នែក (ខ) មានកំហុសនព្វន្ធតែមួយក៏ដោយ។
- ផ្នែក (គ)៖ ១ ពិន្ទុ ពន្យល់ត្រឹមត្រូវថាលទ្ធផលអាស្រ័យលើទិន្នន័យ ឬថាការជំទាស់សមនឹងការពិនិត្យឡើងវិញ ប៉ុន្តែមិនភ្ជាប់លទ្ធផលទាំងពីរឱ្យច្បាស់។ ផ្តល់ \(0\) បើគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវ។
- គ្មានចម្លើយ (០ ពិន្ទុ)៖ ទុកទទេ។ កត់ត្រាដាច់ពីចម្លើយខុស។
| លក្ខណៈ | ការពិពណ៌នា |
|---|---|
| ខ្លឹមសារគណិតវិទ្យា | បម្រែបម្រួល និងទំនាក់ទំនង |
| លទ្ធផលសិក្សា | ផ្ទៀងផ្ទាត់ចម្លើយក្នុងសមីការ ដោះស្រាយឡើងវិញពេលទិន្នន័យប្តូរ និងវាយតម្លៃភាពជឿជាក់នៃលទ្ធផល។ |
| លំនាំគណិតវិទ្យា | ការបកស្រាយ និងវាយតម្លៃ |
| បរិបទ PISA | មុខរបរ |
| ទម្រង់សំណួរ | ចម្លើយវែង |
| កម្រិតពុទ្ធិ | វិភាគ |
| កម្រិតសមត្ថភាព PISA | កម្រិត ៥៖ បង្កើតគំរូសម្រាប់ស្ថានភាពស្មុគស្មាញ ដោយកំណត់ការសន្មត់ |
កំហុសយល់ច្រឡំញឹកញាប់
- សំណួរទី ១៖ កំហុសទូទៅបំផុតគឺការគិតថា កំណត់ត្រាតែមួយ (ការដឹកជញ្ជូនតែមួយ) គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរកតម្លៃស្រូវនីមួយៗបាន — សិស្សខ្លះអាចព្យាយាមប្រើតែសមីការទី ១ ដើម្បីដោះស្រាយអថេរទាំងពីរ ដោយមិនដឹងថាសមីការតែមួយ (ដែលមានអថេរពីរ) មិនអាចមានចម្លើយតែមួយបានឡើយ។ គ្រូគួររំលឹកសិស្សថា ត្រូវការសមីការឯករាជ្យពីរ ដើម្បីរកអថេរពីរ។
- សំណួរទី ២៖ កំហុសទូទៅគឺការលុបបំបាត់អថេរខុស ឬធ្វើប្រតិបត្តិការនព្វន្ធខុសនៅពេលគុណសមីការមួយ ដើម្បីធ្វើឱ្យមេគុណដូចគ្នា។
- សំណួរទី ៣ (សំខាន់បំផុត)៖ កំហុសយល់ច្រឡំស្នូលនៃសំណួរនេះ គឺការគិតថាបើតម្លៃមួយមើលទៅចម្លែក ការគណនាប្រហែលជាខុស។ សិស្សដែលមិនធ្លាប់ត្រួតពិនិត្យលទ្ធផលដោយការជំនួសសមីការវិញ (substitution check) នឹងមិនដឹងថាតម្លៃដើមត្រឹមត្រូវទាំងស្រុងចំពោះទិន្នន័យដែលបានផ្តល់។
- សំណួរទី ៣ (កំហុសមួយទៀត)៖ សិស្សខ្លះអាចគិតថា កំហុសកត់ត្រាតូចមួយ (ដូចជា \(200\) ទៅ \(220\)) នឹងប៉ះពាល់តែចំពោះតម្លៃដែលទាក់ទងដោយផ្ទាល់ (ស្រូវប្រភេទ ក) ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនដឹងថា ក្នុងប្រព័ន្ធសមីការ អថេរទាំងពីរទាក់ទងគ្នា ដូច្នេះកំហុសក្នុងទិន្នន័យមួយ អាចប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទាំងពីរ ដូចដែលកើតឡើងក្នុងឧទាហរណ៍នេះ។ វាមិនមែនជាច្បាប់ថាការកែទិន្នន័យគ្រប់ប្រភេទក្នុងគ្រប់ប្រព័ន្ធតែងតែផ្លាស់ប្តូរអថេរទាំងពីរទេ។